Bộ Công Thương Lào (MOIC) đã tổ chức hội thảo khoa học tại Vientiane ngày 31/7 để xem xét một dự thảo nghị định của chính phủ nhằm tăng cường quản lý phát triển khoáng sản trong giai đoạn mới. Theo Tân Hoa Xã dẫn nguồn báo Kinh tế Lào (Lao Economic Daily), Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Lào Saleumxay Kommasith, người chủ trì hội thảo, cho biết ngành khoáng sản Lào lâu nay phụ thuộc chủ yếu vào khai thác và xuất khẩu quặng thô, giá trị gia tăng còn hạn chế, nên chính phủ đang chuyển hướng chiến lược sang mở rộng chế biến trong nước, tạo ra các sản phẩm khoáng sản giá trị cao hơn và xây dựng chuỗi giá trị nội địa.

Nội dung dự thảo nghị định khoáng sản Lào mới nhất

Theo tường thuật của Tân Hoa Xã, dự thảo nghị định được xem xét tại hội thảo có sự tham dự của Bộ trưởng Công Thương Lào Malaythong Kommasith cùng đại diện các bộ ngành liên quan và doanh nghiệp đầu tư khai khoáng. Ông Saleumxay nêu ra hàng loạt thách thức tồn tại lâu năm của ngành khoáng sản Lào: tác động môi trường và xã hội, tình trạng khai thác thiếu trật tự, khai thác trái phép, chồng chéo thẩm quyền quản lý giữa trung ương và địa phương, thực thi tiêu chuẩn môi trường – xã hội – quản trị (ESG) còn yếu, xung đột sử dụng đất, cũng như quản lý đất đá thải và vận chuyển. Chính phủ Lào đã áp dụng chiến lược phát triển mới, chuyển trọng tâm từ khai thác – xuất khẩu quặng thô đơn thuần sang mở rộng chế biến trong nước, tạo ra sản phẩm khoáng sản giá trị gia tăng cao hơn, phát triển công nghiệp hạ nguồn và xây dựng chuỗi giá trị nội địa, với mục tiêu tăng nguồn thu ngân sách, tạo việc làm và thúc đẩy phát triển bền vững lâu dài. Ông Saleumxay cũng nhấn mạnh minh bạch, trách nhiệm giải trình, năng lực kỹ thuật, năng lực tài chính và tuân thủ ESG sẽ là tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư theo định hướng mới. Bản tin của china.org.cn đăng lại cùng nội dung của Tân Hoa Xã, cho thấy thông tin về hội thảo đã được nhiều kênh truyền thông nhà nước đưa tin thống nhất, không phải tin đơn lẻ từ một nguồn. Đây mới là một dự thảo nghị định đang trong quá trình xem xét tại hội thảo khoa học, chưa phải văn bản đã ban hành hay có hiệu lực pháp lý chính thức.

Vì sao định hướng chính sách khoáng sản Lào này quan trọng

Ngành khoáng sản là một trong những nguồn thu ngoại tệ và ngân sách quan trọng của Lào, nên việc xem xét dự thảo nghị định lần này phản ánh tín hiệu chuyển đổi thể chế quản trị ở cấp chính sách, tác động trực tiếp đến định hướng đầu tư chế biến khoáng sản, không gian phát triển công nghiệp hạ nguồn, cũng như chiến lược dài hạn của các bên trung gian đang tham gia chuỗi xuất khẩu quặng thô hiện tại. Nếu định hướng chuyển từ xuất khẩu quặng thô sang chế biến sâu được hiện thực hóa, đây sẽ là chỉ dấu quan trọng cho quá trình Lào chuyển mình từ một nước xuất khẩu tài nguyên thô sang một trung tâm chế biến khoáng sản trong khu vực, ảnh hưởng đến cấu trúc chuỗi cung ứng nguyên liệu khoáng sản của cả khu vực Đông Nam Á lục địa.

Ai chịu ảnh hưởng và cần theo dõi tiếp những gì, nhìn từ góc độ Việt Nam

Nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp gồm các nhà đầu tư khai khoáng hiện tại và tiềm năng tại Lào, vốn sẽ phải đáp ứng tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư mới; các doanh nghiệp tiềm năng muốn tham gia lĩnh vực chế biến và công nghiệp hạ nguồn; cơ quan quản lý khai khoáng cấp địa phương; cùng các bên trung gian thương mại đang phụ thuộc vào mô hình xuất khẩu quặng thô hiện hữu, vai trò của nhóm này có thể phải điều chỉnh nếu mô hình xuất khẩu quặng thô bị thu hẹp. Diễn biến khoáng sản Lào lần này cũng có ý nghĩa với Việt Nam. Việt Nam vốn phụ thuộc đáng kể vào nguồn khoáng sản nhập khẩu, bao gồm một số kim loại công nghiệp và khoáng sản phục vụ chế biến, nên nếu Lào – quốc gia láng giềng có trữ lượng khoáng sản đáng kể – đẩy mạnh chế biến và giữ lại giá trị gia tăng trong nước, đây là yếu tố các doanh nghiệp chế biến kim loại và mua nguyên liệu đầu vào của Việt Nam nên theo dõi, vì cấu trúc đàm phán giá và điều kiện thương mại nguyên liệu khoáng sản trong khu vực có thể thay đổi về lâu dài. Những mốc cụ thể cần tiếp tục quan sát gồm: thời điểm dự thảo nghị định được hoàn thiện và ngày có hiệu lực chính thức, chi tiết thực thi các tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư mới, liệu có dự án chế biến hoặc công nghiệp hạ nguồn cụ thể nào được công bố như tín hiệu đầu tiên cho thấy chính sách đi vào thực tế hay không, và các động thái xử lý khai thác trái phép tiếp theo. Độc giả quan tâm bối cảnh kinh tế Lào rộng hơn có thể tham khảo thêm phân tích trước đó của FDI News về triển vọng kinh tế Lào.