Tám phần mười nguyên liệu, một phần năm giá trị

Khoảng 74% gỗ rừng trồng ở Việt Nam hiện đi vào dăm gỗ và viên nén, thêm 18% làm ván ép và ván LVL, theo số liệu VietnamPlus đăng ngày 22/8. Nhóm sản phẩm này hút khoảng 80% nguồn nguyên liệu nhưng chỉ mang về khoảng 3–4 tỷ USD trong tổng kim ngạch xuất khẩu khoảng 18 tỷ USD của ngành gỗ.

Ở đầu kia của chuỗi, đồ gỗ nội ngoại thất và ván ghép chỉ dùng khoảng 20% nguyên liệu nhưng tạo ra 14–15 tỷ USD kim ngạch. Quy đổi ra, mỗi phần trăm nguyên liệu đi vào chế biến sâu cho giá trị xuất khẩu gấp khoảng 14–20 lần mỗi phần trăm nguyên liệu đi vào nhóm giá trị thấp, và nhóm chế biến sâu chiếm khoảng 78–83% tổng kim ngạch. Các tỷ lệ 74%, 18% và 80% do nguồn nêu bằng số làm tròn, không kèm năm tính, nên phép so sánh giá trị theo từng phần trăm nguyên liệu chỉ để tham khảo.

Đất rừng manh mún giữ nguyên liệu ở khâu thấp

Việt Nam có khoảng 4 triệu ha rừng sản xuất, gắn với hơn 1 triệu hộ trồng rừng. Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST) Ngô Sỹ Hoài cho rằng đất rừng manh mún vẫn là rào cản lớn, dù chính sách đã cho phép chủ rừng cho thuê hoặc chuyển nhượng đất. Theo ông, khó dồn điền và khó hợp tác giữa các hộ nên doanh nghiệp chưa lập được vùng nguyên liệu tập trung.

Nếu nguồn gỗ nằm ở nhiều hộ nhỏ, nhà máy chế biến sâu có thể khó gom được lô hàng đồng đều để chạy ổn định, và nhận định của VIFOREST đi theo hướng đó.

Xuất khẩu tăng, đầu ra vẫn nghiêng về Mỹ

Tám tháng đầu năm, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt 11,69 tỷ USD, tăng 5% so với cùng kỳ năm 2025, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường do VietnamPlus dẫn ngày 3/9. Riêng tháng 8, kim ngạch ước đạt 1,48 tỷ USD, và Hoa Kỳ chiếm 49,9% thị phần, còn Trung Quốc 15%, Nhật Bản 12,4%. Tại họp báo ngày 16/9, bộ này cũng công bố sản lượng gỗ khai thác 8 tháng đạt 16,66 triệu m3.

Số liệu tám tháng chưa tách phần gỗ đi vào dăm, viên nén khỏi phần vào đồ gỗ, và nguồn cũng không nói ai sẽ gánh chi phí chuyển sang chế biến sâu: chủ rừng, nhà máy hay người mua. Cho đến khi có số đó, con số 14–15 tỷ USD mới cho biết phần giá trị đang nằm ở đâu, chưa cho biết ai giữ nó.

Nguồn tham khảo

– VietnamPlus
– VietnamPlus
– Nhân Dân