Malaysia tăng tốc điện mặt trời, tham vọng “cường quốc” TBB khu vực
By Hoàng Chấn Cương, 2026-01-27
Malaysia đang đẩy mạnh câu chuyện “cách mạng” điện mặt trời như một mũi nhọn của quá trình chuyển dịch năng lượng, trong bối cảnh nhu cầu điện xanh tăng nhanh từ khối doanh nghiệp và các trung tâm dữ liệu. Theo Utusan Malaysia, vào giữa tháng 12/2025—chỉ vài tuần sau khi nước này bắt đầu thực thi thuế carbon—TotalEnergies và Google đã chốt một thỏa thuận kéo dài 21 năm để cung cấp khoảng 1 TWh điện từ năng lượng tái tạo (TBB) lấy từ trang trại điện mặt trời Citra Energies tại bang Kedah. Dự án dự kiến khởi công đầu năm 2026 và nguồn điện sẽ phục vụ trung tâm dữ liệu của Google trị giá khoảng 2 tỷ USD tại Elmina Business Park, Selangor—một tín hiệu cho thấy các hợp đồng mua điện dài hạn (PPA) đang trở thành đòn bẩy quan trọng để “kéo” đầu tư vào các dự án solar quy mô lớn.
Ở tầng chính sách, Malaysia đặt các mốc rõ ràng cho tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu công suất lắp đặt: 31% vào năm 2025 và 40% vào năm 2035, theo lộ trình MyRER do cơ quan phát triển năng lượng bền vững (SEDA) công bố; đồng thời, các chương trình thúc đẩy cả điện mặt trời mái nhà lẫn điện mặt trời quy mô lớn được vận hành song song. Với điện mặt trời mái nhà, chương trình Net Energy Metering (NEM) 3.0 được gia hạn thêm hạn ngạch và kéo dài thời gian phân bổ tới 30/6/2025 (hoặc tới khi hết quota), bao gồm các cấu phần NEM Rakyat, NEM GoMEn và NOVA. Trên “mặt trận” dự án lớn, các báo cáo theo dõi ngành cho thấy Malaysia đã phê duyệt tổng cộng hơn 6 GW dự án trong khuôn khổ chương trình Large Scale Solar (LSS), trong khi công suất mặt trời tích lũy được nêu là khoảng 2.306 MW vào cuối năm 2024 (theo số liệu IRENA được trích dẫn). Cùng lúc, Reuters từng mô tả chiến lược điện lực của Malaysia đang dựa vào kết hợp giữa solar và khí đốt khi giảm dần phụ thuộc than; bài viết cũng nêu cơ cấu hiện tại vẫn do than và khí chi phối, và nhu cầu điện tăng—đặc biệt từ các trung tâm dữ liệu—đang tạo áp lực lên quy hoạch nguồn và lưới.
Từ góc nhìn doanh nghiệp Việt Nam, việc Malaysia tăng tốc điện mặt trời có thể tác động theo hai hướng chính: (i) cạnh tranh thu hút FDI và đơn hàng “xanh” trong khu vực, và (ii) mở thêm một điểm đến/đối tác trong chuỗi cung ứng thiết bị – dịch vụ năng lượng tái tạo. Khi các tập đoàn công nghệ ký PPA dài hạn để “khóa” nguồn điện sạch, nhu cầu về EPC, vận hành – bảo dưỡng, thiết bị điện (cáp, trạm biến áp, hệ thống giám sát), giải pháp đo đếm và quản trị năng lượng có xu hướng tăng theo, qua đó hình thành thêm cơ hội hợp tác thương mại xuyên biên giới trong ASEAN. Tuy nhiên, cạnh tranh cũng sẽ rõ hơn: nếu Malaysia cung cấp được điện sạch ổn định với chi phí hợp lý, nước này có thể trở thành điểm cộng trong tiêu chí lựa chọn địa điểm đặt nhà máy hoặc trung tâm dữ liệu—yếu tố mà nhiều nhà mua hàng quốc tế đang coi trọng trong các yêu cầu giảm phát thải chuỗi cung ứng (Scope 2/Scope 3). Các nguồn tin Malaysia cũng đề cập đến các công cụ hỗ trợ tài chính, như cơ chế bảo lãnh được nhà nước hậu thuẫn (quy mô nêu là 1 tỷ ringgit tới tháng 12/2026) cho các khoản vay “công nghệ xanh”, nhằm giảm rào cản vốn cho dự án chuyển dịch năng lượng.
Trong thời gian tới, giới quan sát sẽ theo dõi tiến độ triển khai các dự án solar gắn với khách hàng tiêu thụ lớn (đặc biệt khối trung tâm dữ liệu), cũng như khả năng hấp thụ nguồn năng lượng biến thiên của hệ thống điện—bao gồm nâng cấp lưới và các giải pháp linh hoạt như lưu trữ. Bức tranh khu vực cũng đáng chú ý: Reuters đưa tin ASEAN đã thông qua kế hoạch hành động nhằm nâng tỷ trọng điện tái tạo lên 45% tổng công suất vào năm 2030, phản ánh áp lực chung về an ninh năng lượng và mục tiêu khí hậu. Trong bối cảnh đó, “cuộc đua” điện sạch giữa các nền kinh tế ASEAN có thể tiếp tục nóng lên, và các doanh nghiệp Việt Nam—đặc biệt nhóm xuất khẩu—sẽ cần theo dõi sát các thay đổi về cơ chế thị trường điện, tiêu chuẩn chứng nhận điện xanh và các điều kiện hợp đồng mua bán điện dài hạn trong khu vực để đánh giá tác động chi phí và năng lực đáp ứng yêu cầu ESG của khách hàng.
