Indonesia: Kế hoạch 300 tỷ rupiah xây nhà máy muối ở Sumenep cho thấy cuộc đua tự chủ muối 2027
Tác giả:Annisa Putri
Ngày xuất bản: 13/02/2026
Một doanh nhân trong ngành thuốc lá từ đảo Madura đang chuẩn bị rót khoảng 300 tỷ rupiah để xây một nhà máy muối tại huyện Sumenep (Đông Java), theo thông tin do PT Garam công bố với Kompas ngày 12/02. Đại diện PT Garam cho biết chưa thể nêu tên nhà đầu tư, nhưng mô tả đây là “pelaku industri tembakau” và nay muốn mở rộng sang lĩnh vực muối. Dự án được nói có công suất khoảng 80.000–160.000 tấn/năm và được kỳ vọng sẽ “hấp thụ” đầu ra muối của nông dân địa phương, trong bối cảnh PT Garam muốn giảm tâm lý lo ngại rằng doanh nghiệp nhà nước này cạnh tranh trực tiếp với người làm muối. Theo PT Garam, điều kiện thu mua được nhắc tới là hàm lượng NaCl tối thiểu 94% đối với lượng muối mà nhà máy sẽ tiếp nhận.
Động thái đầu tư tư nhân nói trên diễn ra khi Indonesia đang đặt mục tiêu tự chủ muối vào cuối năm 2027, được Kementerian Kelautan dan Perikanan (KKP) mô tả gắn với Perpres 17/2025 về tăng tốc phát triển ngành muối quốc gia. Theo bài viết trên cổng thông tin KKP, chương trình này hướng đến việc đáp ứng nhu cầu muối cho các ngành như dược phẩm, khoan dầu, hóa chất và mỹ phẩm, đồng thời KKP nói đã kiểm kê các khu vực có tiềm năng nuôi/khai thác muối với quy mô “hơn 10.000 ha”. KKP cũng nêu ví dụ tại đảo Rote (NTT): trong mục tiêu 13.000 ha dự kiến được chứng nhận đến cuối năm 2025, cơ quan này cho biết đã có khoảng 1.700 ha được xác định tình trạng pháp lý “clean and clear” ở một số khu vực. Về nguồn lực, KKP cho biết ngân sách APBN 2025 dành hỗ trợ mục tiêu tự chủ muối đạt 853 tỷ rupiah, phân bổ cho các hạng mục như kiểm kê đất, xây dựng–giám sát, bản đồ–công nghệ và thủ tục cấp phép.
Ở cấp doanh nghiệp, PT Garam mô tả dự án tại Sumenep chỉ là một phần trong danh mục bảy dự án mà công ty “đang thăm dò” cho năm 2026. Cũng theo thông tin Kompas dẫn lời PT Garam, dự án lớn nhất đặt tại Balikpapan (Đông Kalimantan) có nhu cầu đầu tư khoảng 7 nghìn tỷ rupiah và dự kiến làm cùng Pertamina, bên cạnh các kế hoạch khác như nhà máy công nghệ Vapor Recompression (VR) ở Gresik với công suất 400.000 tấn/năm. PT Garam nói mục tiêu tổng thể của các dự án này là hỗ trợ chương trình tự chủ muối vào năm 2027, song thách thức trọng yếu vẫn là chất lượng muối của nông dân chưa đồng đều và thiếu “bảo đảm” đầu ra khiến người sản xuất chưa mạnh dạn nâng chuẩn. Việc doanh nghiệp nêu ngưỡng NaCl 94% cũng cho thấy câu chuyện “chuẩn công nghiệp” sẽ tiếp tục là điểm nghẽn kỹ thuật–đầu tư, nhất là khi các ngành hạ nguồn (hóa chất, dược…) thường đòi hỏi tiêu chuẩn cao và ổn định hơn.
Với doanh nghiệp Việt Nam đang bán hàng hoặc tham gia chuỗi cung ứng tại Indonesia, diễn biến này đáng chú ý ở hai khía cạnh thực dụng: (i) khả năng tái cấu trúc nguồn cung muối/đầu vào công nghiệp trong khu vực nếu Indonesia đẩy nhanh tự chủ đến 2027, và (ii) nhu cầu công nghệ nâng chất (rửa, tinh luyện, chuẩn hóa NaCl) có thể tăng khi các dự án mới đặt ra tiêu chí thu mua rõ ràng. Bên cạnh đó, việc một nhà đầu tư “xuất thân” từ ngành thuốc lá chuyển hướng sang muối cũng phản ánh xu hướng đa dạng hóa của các chủ doanh nghiệp địa phương trong môi trường chính sách biến động; chẳng hạn, theo tổng hợp quy định thuế tiêu thụ đặc biệt năm 2025, Indonesia ban hành PMK 96/2024 và PMK 97/2024, trong đó mức thuế tiêu thụ đặc biệt (cukai) thuốc lá 2025 được ghi nhận “không tăng”, nhưng có điều chỉnh về ngưỡng giá bán lẻ (HJE). Trong ngắn hạn, các doanh nghiệp Việt Nam hoạt động trong thực phẩm, thủy sản, hóa chất hoặc logistics tại Indonesia có thể cần theo dõi sát tiến độ các dự án của PT Garam và khung triển khai Perpres 17/2025, vì đây là những biến số ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí đầu vào, yêu cầu tiêu chuẩn và kế hoạch nhập khẩu của thị trường sở tại.
