Indonesia đẩy nhanh Koperasi Desa Merah Putih, nhắm hoàn tất 30.000 cơ sở trước tháng 5/2026
By Hoàng Chấn Cương , 2026-02-05
Theo hãng thông tấn nhà nước ANTARA, Chính phủ Indonesia đang đặt mục tiêu hoàn tất hạ tầng và các cơ sở hỗ trợ cho 30.000 hợp tác xã trong chương trình “Red and White Village Cooperatives” (Koperasi Desa Merah Putih) vào tháng 5/2026, nhằm sớm đưa mạng lưới này vào vận hành ở khu vực nông thôn. Phát biểu sau cuộc họp điều phối hạn chế tại Jakarta ngày 5/2/2026, Điều phối Bộ trưởng phụ trách Lương thực Zulkifli Hasan cho biết mục tiêu hoàn thiện xây dựng nằm trong khoảng tháng 5–6/2026; các cơ sở được định hướng giúp người dân nông thôn tiếp cận thuận lợi hơn với phân bón, hàng tạp hóa, LPG trợ cấp và các mặt hàng thiết yếu khác, đồng thời đóng vai trò “đầu ra” cho sản phẩm của doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME) tại địa phương. Cũng theo ANTARA, lãnh đạo PT Agrinas Pangan Nusantara – doanh nghiệp nhà nước liên quan triển khai – cho biết đến nay đã hoàn thành 680 tòa nhà hợp tác xã, phần lớn tại Trung Java, Đông Java và Tây Java, trong khi tiến độ ngoài đảo Java mới ở mức bình quân 10–14 đơn vị mỗi khu vực.
Bối cảnh của kế hoạch này gắn với tham vọng mở rộng quy mô mạng lưới hợp tác xã do Tổng thống Prabowo Subianto thúc đẩy từ năm 2025. ANTARA và một số cơ quan truyền thông Indonesia ghi nhận chương trình Koperasi Desa Merah Putih được công bố với quy mô hàng chục nghìn đơn vị và mục tiêu đa dạng từ tạo việc làm, cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ/hàng thiết yếu đến hỗ trợ kiểm soát lạm phát và nâng “farmers’ exchange rate” (một chỉ số phản ánh điều kiện trao đổi của nông dân). ANTARA cho biết vào tháng 10/2025, chính phủ đã thúc đẩy một thỏa thuận giữa Agrinas và quân đội (TNI) nhằm tăng tốc phát triển hạ tầng và cơ sở vật chất cho mạng lưới hợp tác xã; trong khi một bài viết của Tempo cũng tường thuật lễ ra mắt quy mô lớn các hợp tác xã “đỏ-trắng” trong năm 2025. Song song, giới quan sát trong nước cũng nêu quan ngại về rủi ro quản trị địa phương và gánh nặng tài khóa nếu triển khai dàn trải, theo một bài phân tích/opinion của The Jakarta Post thời điểm giữa năm 2025.
Từ góc nhìn doanh nghiệp Việt Nam, điểm cần theo dõi trước hết là khả năng Indonesia mở rộng “kênh phân phối nông thôn” có yếu tố trợ giá và logistics do nhà nước thúc đẩy, điều có thể tác động đến cấu trúc cạnh tranh ở một số mặt hàng thiết yếu và chuỗi cung ứng phục vụ tiêu dùng đại chúng (FMCG), bao bì, hàng gia dụng giá phổ thông, cũng như các đầu vào nông nghiệp. Theo Reuters, Agrinas được giao vai trò lớn trong một chương trình phát triển thị trường hợp tác xã trị giá khoảng 12 tỷ USD, với kế hoạch mua sắm phương tiện vận tải quy mô rất lớn để giảm chi phí logistics và hỗ trợ phân phối; Reuters cũng đưa tin Agrinas đồng thời theo đuổi các dự án nông nghiệp và trung tâm sản xuất lương thực nhằm phục vụ mục tiêu tự chủ lúa gạo của Indonesia. Với doanh nghiệp Việt Nam đang xuất khẩu sang Indonesia hoặc cung ứng nguyên liệu/thiết bị liên quan nông nghiệp–thực phẩm, việc Indonesia tăng cường năng lực thu mua nội địa và hệ thống phân phối có thể làm thay đổi nhu cầu nhập khẩu theo từng nhóm hàng, trong khi các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, chuẩn hóa chất lượng và tích hợp nền tảng số (nếu được triển khai) có thể trở thành rào cản kỹ thuật mới hoặc tạo ra kênh tiếp cận mới tùy theo ngành hàng. Đây là các tác động mang tính điều kiện và phụ thuộc vào cách vận hành thực tế của mạng lưới hợp tác xã tại từng địa phương, theo nhận định của giới phân tích thị trường về các chương trình phân phối do nhà nước dẫn dắt.
Trong ngắn hạn, thông tin từ ANTARA cho thấy các mốc thời gian vận hành đang hội tụ quanh quý I–quý II/2026, với một số tuyên bố mục tiêu khác nhau về tiến độ hoàn thành và số lượng hợp tác xã theo từng giai đoạn. Một bài khác của ANTARA hồi cuối tháng 1/2026 nêu mục tiêu hơn 27.000 hợp tác xã “sẵn sàng hoạt động” vào tháng 4/2026 và hoàn thiện hạ tầng trong tháng 3–4/2026, cho thấy cơ quan chức năng Indonesia đang dồn lực để kịp các mốc triển khai sớm. Với doanh nghiệp Việt Nam, các tín hiệu đáng quan sát tiếp theo gồm: cơ chế tài trợ/đảm bảo tín dụng cho mạng lưới hợp tác xã, tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp (hàng hóa, kho bãi, vận tải, công nghệ), và mức độ đồng bộ giữa đảo Java và các vùng ngoài Java – nơi tiến độ được ANTARA mô tả là còn hạn chế. Những yếu tố này sẽ quyết định mức độ mà chương trình có thể tái định hình kênh phân phối nông thôn Indonesia và tác động lan tỏa sang thương mại nội khối ASEAN.
