Malaysia rà soát quy định với thương hiệu F&B ngoại, cân nhắc luật TMĐT
By Hoàng Chấn Cương, 2026-01-27
Malaysia đang xem xét siết chặt các quy định liên quan đến mức độ tham gia của doanh nghiệp nước ngoài trong lĩnh vực thực phẩm và đồ uống (F&B), trong bối cảnh nhiều chuỗi ngoại mở rộng nhanh tại thị trường nội địa và gây lo ngại về sức ép cạnh tranh với nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME). Theo phát biểu của Thứ trưởng Bộ Thương mại trong nước và Chi phí sinh hoạt (KPDN) Fuziah Salleh trước Quốc hội Malaysia, một trong các biện pháp được cân nhắc là hạ ngưỡng diện tích mặt bằng kinh doanh khiến doanh nghiệp phải thực hiện đánh giá tác động (impact assessment), nhằm bịt các “kẽ hở” trong cơ chế hiện hành. Cùng phiên chất vấn, bà Fuziah cũng đề cập các phản ánh về hành vi “bóp méo giá”/định giá cực thấp trên nền tảng thương mại điện tử (TMĐT) và cho biết chính phủ đang cân nhắc trình dự luật mới hoặc sửa đổi Đạo luật Thương mại điện tử 2006 (Electronic Commerce Act 2006).
Động thái này diễn ra khi KPDN thừa nhận các hướng dẫn (guidelines) ban hành từ năm 2020 đã bộc lộ khoảng trống trong khâu thực thi, đặc biệt khi mô hình “specialty store” của các thương hiệu F&B ngoại tăng tốc thâm nhập từ năm 2024. The Star nêu một số yêu cầu trong hướng dẫn hiện hành như vốn tối thiểu 1 triệu ringgit, cần phê duyệt của một ủy ban đặc biệt trước khi vận hành, và đánh giá tác động bắt buộc với cửa hàng có diện tích trên 5.000 m²; song giới chức cho rằng nhiều chuỗi mới chọn mặt bằng nhỏ hơn ngưỡng này nên vẫn có thể mở rộng nhanh. Bernama cũng dẫn lời bà Fuziah nhấn mạnh bài toán là tìm “điểm cân bằng” giữa bảo vệ năng lực cạnh tranh của MSME và duy trì thị trường mở, đồng thời cần phối hợp liên bộ để nâng sức cạnh tranh của doanh nghiệp bản địa thay vì chỉ “bảo hộ thụ động”.
Với doanh nghiệp Việt Nam—đặc biệt các công ty F&B đang tính mở chuỗi, nhượng quyền, hoặc đưa sản phẩm vào hệ thống bán lẻ/điểm bán tại Malaysia—việc Kuala Lumpur xem xét điều chỉnh ngưỡng đánh giá tác động và các điều kiện tham gia thị trường có thể làm tăng yêu cầu tuân thủ (compliance) và chi phí thủ tục khi lập kế hoạch mở cửa hàng, thuê mặt bằng, thiết kế mô hình vận hành. Ở chiều ngược lại, nếu cơ quan quản lý Malaysia siết kiểm soát các hành vi định giá “cực thấp” trên TMĐT để giảm khiếu nại của người tiêu dùng và đảm bảo cạnh tranh công bằng hơn, các nhà bán hàng xuyên biên giới—including nhà xuất khẩu Việt Nam bán qua sàn—có thể phải điều chỉnh chiến lược khuyến mại, minh bạch nguồn gốc hàng hóa và cấu trúc giá để tránh rủi ro bị coi là gây méo mó thị trường. Một số hãng tin địa phương cũng cho thấy vấn đề được tranh luận không chỉ xoay quanh F&B mà còn liên quan tới sức ép cạnh tranh từ các nền tảng TMĐT đối với doanh nghiệp nhỏ, hàm ý bộ quy tắc mới (nếu được ban hành) có thể tác động đồng thời cả kênh bán tại cửa hàng lẫn kênh online.
Về lộ trình, Bernama đưa tin các sửa đổi đối với Đạo luật Thương mại điện tử 2006 hoặc một khung pháp lý mới dự kiến được trình tại kỳ họp Quốc hội kế tiếp, dù chính phủ vẫn đang cân nhắc lựa chọn “sửa luật hiện có” hay “soạn luật mới”. Xinhua cũng dẫn phát biểu rằng mục tiêu của dự luật/điều chỉnh pháp lý là xử lý khiếu nại người tiêu dùng gia tăng và hướng tới một hệ sinh thái TMĐT “bền vững, thuận lợi” hơn, trong khi các biện pháp với F&B ngoại tập trung vào việc cập nhật hướng dẫn từ năm 2020. Trong ngắn hạn, thị trường sẽ theo dõi chi tiết ngưỡng diện tích mới (nếu được hạ), phạm vi đối tượng phải đánh giá tác động, và cách Malaysia thực thi các quy định cạnh tranh trên nền tảng số—những yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch mở rộng của các thương hiệu khu vực, bao gồm cả các doanh nghiệp Việt Nam đang tìm cơ hội tại Malaysia.
