Malaysia đặt trọng tâm TVET và STEM để tăng tốc NIMP 2030 đến năm 2030

By Eric 2025-12-31

Ngày 31/12/2025, các báo cáo tại Malaysia cho biết Kuala Lumpur đang đặt kỹ năng nghề (TVET) và giáo dục STEM (khoa học–công nghệ–kỹ thuật–toán học) vào trung tâm chiến lược để bảo đảm nguồn nhân lực cho New Industrial Master Plan 2030 (NIMP 2030) – khung chính sách công nghiệp nhằm đẩy Malaysia lên nấc thang “sản xuất giá trị cao, công nghệ cao” trong giai đoạn đến năm 2030. Theo tổng hợp từ các bài viết được đăng lại bởi Malaysia Aerospace Industry Association (nguồn gốc từ New Straits Times), định hướng này được củng cố bằng việc Chính phủ phân bổ 7,9 tỷ ringgit (RM7.9 billion) cho TVET trong Ngân sách 2026, tăng từ 7,5 tỷ ringgit, nhằm nuôi dưỡng lực lượng lao động có thể “xây dựng–vận hành–bảo trì–lập trình” các chuỗi sản xuất mới như bán dẫn, xe điện (EV), tự động hóa và các công nghệ tiên tiến.

Malaysia thúc đẩy TVET và STEM để đào tạo nhân lực kỹ thuật, nhằm bù đắp thiếu hụt lao động cho quá trình nâng cấp công nghiệp theo “NIMP 2030”. Ảnh: Free Malaysia Today

Về bối cảnh, NIMP 2030 được Malaysia triển khai theo cách tiếp cận “mission-based” (dựa trên sứ mệnh), với mục tiêu vừa nâng năng lực công nghệ, vừa thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển dịch sang net-zero, đồng thời gia cố an ninh kinh tế và tính bao trùm. Cơ quan xúc tiến đầu tư MIDA mô tả NIMP 2030 như một cam kết củng cố khu vực chế tạo, đặt ra tham vọng tăng GDP của ngành chế tạo bình quân 6,5%/năm và hướng tới đóng góp khoảng RM587,5 tỷ vào GDP vào năm 2030; bên cạnh đó, Chính phủ đề xuất phân bổ RM8,2 tỷ cho triển khai các “Missions và Enablers” trong giai đoạn 2024–2030. Một số báo cáo phân tích thị trường (bên thứ ba) còn ước tính NIMP 2030 có thể cần tổng vốn đầu tư khoảng RM95 tỷ trong 7 năm, trong đó phần lớn đến từ khu vực tư nhân. Trong các bài báo gần đây, phạm vi tham vọng công nghiệp của Malaysia được mô tả trải rộng từ hàng không vũ trụ, điện–điện tử, bán dẫn đến vật liệu tiên tiến, năng lượng tái tạo và carbon capture, utilisation and storage (CCUS) – những lĩnh vực đòi hỏi lực lượng kỹ thuật lành nghề và kỹ sư trình độ cao.

Từ góc nhìn “doanh nghiệp Việt Nam”, thông điệp chính nằm ở cạnh tranh nhân lực và năng lực cung ứng trong khu vực. Theo các nhà phân tích được trích dẫn trong bài, Malaysia coi TVET/STEM là điều kiện nền tảng để hiện thực hóa các dự án công nghiệp, thay vì chỉ là “lựa chọn thứ hai” so với lộ trình đại học truyền thống; đồng thời cảnh báo nút thắt nhân lực có thể làm chậm đà triển khai NIMP 2030 nếu không mở rộng mạnh đường ống STEM–TVET và cơ chế nâng kỹ năng giữa sự nghiệp.Trong Ngân sách 2026, phần phân bổ cho TVET được nêu rõ theo hướng phục vụ các ngành ưu tiên: Chính phủ đề cập khả năng ban hành “TVET Bill”, tăng ngân sách cho các cơ sở TVET của Bộ Giáo dục, mở rộng huấn luyện qua HRD Corp, hỗ trợ tài chính đào tạo qua PTPK, và nâng cấp cơ sở vật chất đào tạo (ví dụ hạng mục phục vụ bảo dưỡng máy bay hoặc đào tạo hàng hải). Về kết quả đầu ra, hãng thông tấn Bernama dẫn lời Phó Thủ tướng Ahmad Zahid Hamidi cho biết mức độ tuyển sinh TVET lớn, tỷ lệ có việc làm của tốt nghiệp TVET ở mức cao (nêu 95,1% ở cấp quốc gia) và mức lương khởi điểm trung bình được mô tả cao hơn một số nhóm tốt nghiệp theo lộ trình học thuật truyền thống, qua đó củng cố tính hấp dẫn của đường hướng này đối với thị trường lao động. Với doanh nghiệp Việt đang tham gia chuỗi cung ứng điện tử, cơ khí chính xác, linh kiện, khuôn mẫu, logistics và các dịch vụ kỹ thuật trong ASEAN, việc Malaysia tăng tốc đào tạo kỹ thuật có thể khiến cạnh tranh thu hút dự án công nghệ cao trong khu vực gay gắt hơn, đồng thời tạo ra các “chuẩn kỹ năng” mới mà nhà cung cấp trong chuỗi cần đáp ứng (tự động hóa, IoT, bảo trì số, vận hành dây chuyền thông minh).

Trong thời gian tới, các điểm cần theo dõi chủ yếu là tiến độ chính sách và khả năng thực thi: liệu “TVET Bill” có được xúc tiến ra sao, các chương trình đào tạo có bám sát nhu cầu doanh nghiệp hay không, và mức độ đồng bộ giữa chính sách công nghiệp NIMP 2030 với hệ sinh thái nhân lực. Các số liệu ngân sách và các gói triển khai đã được công bố cho thấy Malaysia đang cố biến TVET/STEM thành “hạ tầng mềm” cho chiến lược công nghiệp; tuy nhiên, theo quan sát của một số chuyên gia được báo chí dẫn, chất lượng chương trình, thiết bị đào tạo và cơ chế nâng kỹ năng giữa sự nghiệp mới là yếu tố quyết định khả năng chuyển hóa ngân sách thành năng suất và năng lực cạnh tranh.

Sources